3.2.1 Διαφορετικές ανθρωποκεντρικές θέσεις

Το κύριο ηθικό ζήτημα είναι ποιος ή τι είναι μέρος του ηθικού σύμπαντος; Με άλλα λόγια, σε ποιον ή σε τι αποδίδουμε άμεσες ηθικές υποχρεώσεις; Ποιος ή τι έχει τιμή που πρέπει να σεβόμαστε; Σε αυτό το μέρος της έκθεσης θα επικεντρωθούμε μόνο στην ανθρωποκεντρική προοπτική του ηθικού σύμπαντος. Έτσι, η ανθρωποκεντρική προοπτική της περιβαλλοντικής ηθικής επικεντρώνεται αποκλειστικά στον άνθρωπο. Μέσα στα στενά όρια του ηθικού σύμπαντος που αντιλαμβάνονται ως απολύτως ανθρωποκεντρικά, υπάρχουν διαφορετικές διαδρομές για να φτάσουμε στην απάντηση στο κύριο ερώτημα μας. Μερικές από τις πιο κοινές απαντήσεις είναι (κατά Krebs, 1999: 19):

1. Μόνο Εγώ (εγωισμός)

2. Εγώ, η οικογένειά μου και οι φίλοι μου (εγωισμός μιας μικρής ομάδας)

3. Όλοι οι άνθρωποι της τάξης μου (ταξική διάκριση)

4. Όλοι οι πολίτες της χώρας μου (εθνικισμός)

5. Όλοι οι άνθρωποι της φυλής μου (ρατσισμός)

6. Όλοι οι άνθρωποι του φύλου μου (σεξισμός)

7. Όλα τα ζωντανά ανθρώπινα όντα (καθολικότητα του παρόντος)

8. Όλα τα ζωντανά ανθρώπινα όντα κατά την παρούσα στιγμή και του παρελθόντος (καθολικότητα που περιλαμβάνει το παρελθόν)

9. Όλα τα ζωντανά ανθρώπινα όντα κατά την παρούσα στιγμή και στο μέλλον (καθολικότητα, η οποία περιλαμβάνει το μέλλον)

Στο πλαίσιο αυτής της σειράς των εννέα βημάτων, καθένα από τα οποία διευρύνει τα όρια του ηθικού σύμπαντος, η ηθική θεωρία είναι ανθρωποκεντρική, αν επιλέγει μία από τις θέσεις μεταξύ των (1) και (9), εντός των ορίων του ηθικού σύμπαντος και εξαιρεί από άμεση ηθική φροντίδα όλες τις μη ανθρώπινες υπάρξεις. Από την εκτεταμένη (φυσιοκεντρική) προοπτική, η οποία περιλαμβάνει επίσης τα μη ανθρώπινα όντα στο ηθικό σύμπαν, αυτή η ανθρωποκεντρική θέση μπορεί να φαίνεται σαν «εγωισμός του είδους» ή «διάκριση των ειδών» (Singer, 1975) ή ως μια μορφή «άνθρωποσωβινισμού» (Routley and Routley, 1979).

Η σειρά που περιγράφεται παρακάτω αποτελεί μια ιεραρχική δομή, η οποία εεπεκτείνει το επίκεντρο του ανθρωποκεντρισμού όλο και περισσότερο. Εδώ δεν μπορούμε να αναλύσουμε όλες τις διαφορετικές θέσεις, αλλά ιδιαίτερο ενδιαφέρον αποτελεί η ένατη ανθρωποκεντρική θέση, δεδομένου ότι σε αυτή περιλαμβάνονται όλα τα έμβια όντα, όχι μόνο του παρόντος αλλά και του μέλλοντος. Και πραγματικά αυτό που σήμερα προκαλούμε στη φύση, μειώνει σοβαρά τις πιθανότητες των μελλοντικών γενεών να ζήσουν μια καλύτερη ζωή. Αν ο ηθικός σεβασμός είναι σεβασμός προς τη δυνατότητα για μια καλύτερη ζωή για όλους τους άλλους, αυτός θα πρέπει να διατηρεί αυτή τη δυνατότητα και για τις μελλοντικές γενιές. Είναι δύσκολο να εκτιμήσουμε ποιο επιχείρημα μπορούμε να προτείνουμε εναντίον αυτής της προσέγγισης. Όπως λέει η Angelica Krebs:

Η αδιαφορία και η παραμέληση του δικαιώματος σε μια καλύτερη ζωή για εκείνους που θα έρθουν μετά από εμάς, που έχουν διαφορετική θέση στον χρόνο, ισοδυναμεί με το να παραμελήσουμε το δικαίωμα σε μια καλύτερη ζωή σε εκείνους που βρίσκονται σε διαφορετική θέση στο χώρο, όπως για παράδειγμα οι άνθρωποι του Τρίτου Κόσμου. Αν το δεύτερο είναι ανήθικο, το πρώτο θα πρέπει επίσης να είναι ανήθικο (Krebs 1999: 20).

Δεν είναι σαφές ποιό θα είναι το μελλόν και τι θα χρειάζονται οι μελλοντικές γενιές για την επίτευξη ευημερίας. Δεν μπορούμε να ξέρουμε ακριβώς, αλλά μπορούμε να φανταστούμε κάποιες βασικές ανάγκες των ανθρώπων του μέλλοντοςˑ και παρόλο που δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τις προσωπικές και πολιτιστικές δυνατότητές τους για την επίτευξη ευημερίας, γνωρίζουμε αρκετά για τις καθολικά διαθέσιμες ευκαιρίες για την ικανοποίηση τνω καθολικών βασικών αναγκών.

Για παράδειγμα, θα θέλουν να είναι υγιείς, και πολλοί από αυτούς θα θέλουν να απολαύσουν τις φρέσκες μέρες του καλοκαιριού. Αν καταστρέψουμε το στρώμα του όζοντος και οι μελλοντικές γενιές θα πρέπει να παραμείνουν κλειστές στο σπίτι για να αποφύγουν τον καρκίνο του δέρματος, αυτό δεν θα ήταν ηθικά σωστό, έτσι δεν είναι; (Krebs, 1999: 20).

Δεδομένου ότι θα υπάρχουν (ύπαρξη), οι μελλοντικές γενιές θα έχουν τα ίδια ηθικά δικαιώματα που έχουν και οι τωρινές, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος για μια καλή ζωή. Ως εκ τούτου, η ανθρωποκεντρική ηθική πρέπει να αναγνωρίσει ότι έχουμε την υποχρέωση να σεβόμαστε και να φροντίζουμε για το περιβάλλον για το καλό των ανθρώπινων όντων και για την ευημερία των σημερινών και των μελλοντικών γενεών. Επιπλέον, είναι σαφές ότι οι δράσεις και οι πολιτικές που αναλαμβάνουμε εμείς, οι σύγχρονοι άνθρωποι, θα έχουν σημαντική επίδραση στην ευημερία των μελλοντικών γενεών (βλ. Gewirth, 2001). Παρόλο που δεν υπάρχει αμοιβαιότητα (γιατί οι μελλοντικές γενιές δεν μπορούν να κάνουν τίποτα για μας σε αντάλλαγμα για αυτά που θα κάναμε εμείς γι’αυτούς) και υπάρχει η αδυναμία της γνώσης (αφού δεν ξέρουμε ακριβώς πως θα συμπεριφέρεται η καθεμία από τις μελλοντικές γενιέςˑ βλ. Parfit, 1984), μπορούμε να ισχυριζόμαστε ότι τα καθήκοντά μας συνίστανται στο να κάνουμε το καλύτερο που μπορούμε για να είμαστε βέβαιοι ότι δεν θα εμποδίζουμε τις μελλοντικών γενεών να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες (βλ. Barry, 1999). Για παράδειγμα, αυτό «μας κάνει να αναλύσουμε και κατά συνέπεια να αναθεωρήσουμε τα σημερινά επίπεδα της ρύπανσης, την εξάντληση των πόρων, την κλιματική αλλαγή και την αύξηση του πληθυσμού» (Cochrane, 2007).