1. Εισαγωγή

Η νέα στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης EU 2020 σχετικά με τη νομοθεσία περί αποβλήτων έχει ως στόχο να ενωθεί η ανακύκλωση των αποβλήτων με επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από τα ταμεία της ΕΕ, έτσι ώστε μέσα σε μια δεκαετία οι νέες χώρες - μέλη να επιτύχουν να οικοδομήσουν μια κοινωνία ανακύκλωσης.

Σε όλο τον κόσμο, ένα από τα πιο σημαντικά προβλήματα της εποχής μας είναι η μείωση των αποβλήτων. Να γιατί αυτό το θέμα που πρέπει επειγόντως να επιλυθεί τοποθετείται ψηλά στην ιεραρχία του συστήματος για την επεξεργασία των στερεών αποβλήτων. Εν τω μεταξύ, στην επίλυση του προβλήματος από τους οργανισμούς που ασχολούνται με αυτή τη δραστηριότητα έχει ληφθεί υπόψη ο επιχειρηματικός κίνδυνος από την ανακύκλωση και την επαναχρησιμοποίησης των αποβλήτων.

Η επίλυση του προβλήματος αποτελείται από δύο βασικές προσεγγίσεις: τη μείωση των αποβλήτων και την ανακύκλωσή τους. Η ανακύκλωση είναι ευεργετική για τη διατήρηση των φυσικών πόρων, καθώς επίσης για την περεμπόδηση της εισόδου υλικών στο ρεύμα των αποβλήτων. Καταβάλλονται μεγάλες προσπάθειες από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις ευρωπαϊκές χώρες για να εκτιμηθεί η αξία της ανακύκλωσης των υλικών σε σύγκριση με άλλες μεθόδους επεξεργασίας, όπως η αποθήκευση σε χώρο υγειονομικής ταφής, αποτέφρωση, λιπασματοποίηση, κ.λπ.

Κατά τις συγκρίσεις που πραγματοποιήθηκαν καταδείχθηκε σαφώς ότι η ανακύκλωση είναι το μεγαλύτερο όφελος για το περιβάλλον.

Τα οφέλη και τα μερίσματα και από τις δύο θέσεις έχουν μελετηθεί λαμβάνοντας υπόψη τους επιχειρηματικούς κινδύνους. Οι εγκαταστάσεις ανακύκλωσης έχουν οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά οφέλη, πέρα από την εφαρμογή τους για την μείωση της ποσότητας των αποβλήτων που αποθηκεύονται σε χώρους υγειονομικής ταφής αποβλήτων (ΧΥΤΑ). Η επεξεργασία των αποβλήτων επεκτείνει τη διάρκεια ζωής των ΧΥΤΑ και μειώνει τη ρύπανση του περιβάλλοντος.

Είναι γνωστό ότι πολλοί κατασκευαστές χρησιμοποιούν ανακυκλωμένα υλικά ως πρώτη ύλη.

Οι οργανισμοί που ασχολούνται με τα απόβλητα μπορούν αρχικά να ξεκινήσουν με την ανάλυση και την εξεύρεση λύσεων για τα κατωτέρω θέματα και στη συνέχεια να τις μετατρέψουν σε επιχειρήσεις.

Όσον αφορά την επεξεργασία των αστικών αποβλήτων εντοπίστηκαν τα ακόλουθα προβλήματα:

• Η ανεπαρκής ευαισθητοποίηση της κοινωνίας σε περιβαλλοντικά θέματα,
• Η ανεπαρκής διαχωρισμός των οικιακών απορριμμάτων,
• Η έλλειψη εργαλείων για το διαχωρισμό των στερεών αποβλήτων,
• Η έλλειψη χρέωσης για την αποθήκευση των σύμμεικτων αστικών αποβλήτων,
• Η έλλειψη ενός ενιαίου συστήματος αναφοράς των παραγόμενων αστικών αποβλήτων,
• Πολύ χαμηλή επιλεκτική αποθήκευση των αστικών αποβλήτων,
• Η έλλειψη επιβολής κυρώσεων στις τοπικές αρχές σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τις νομικές υποχρεώσεις τους,
• Η έλλειψη ανακύκλωσης / προγραμμάτων για τη μείωσή τους,
• Η ανεπαρκής επεξεργασία των στραγγισμάτων,
• Η έλλειψη συστηματικής δοκιμής των συστατικών των αποβλήτων,
• Η έλλειψη αγορών για τα απόβλητα, την ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίησή τους,
• Η έλλειψη πόρων για τη διαχείριση των αποβλήτων,
• Η έλλειψη χώρων υγειονομικής ταφής. Το κόστος επεξεργασίας / μείωσης είναι αρκετά υψηλό σε σύγκριση με το κόστος αποθήκευσης σε χώρους μη υγειονομικής ταφής.

Επεξεργασία των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων:

• Αναποτελεσματικό σύστημα συλλογής χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων από τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά,
• Έλλειψη οργανωμένων χώρων αποθήκευσης των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων από θαλάσσια ατυχήματα.

Μπαταρίες:

• Έλλειψη πληροφοριών σχετικά με τις μπαταρίες, τα είδη τους και τις επιπτώσεις τους στο περιβάλλον,
• Ανεπαρκές εθνικό σύστημα συλλογής των μικρών μπαταριών από τα νοικοκυριά.

Ιατρικά απόβλητα:

• Η έλλειψη ενός αποτελεσματικού συστήματος για τη διαχείριση των ιατρικών αποβλήτων,
• Η έλλειψη συστήματος παρακολούθησης των ιατρικών αποβλήτων που παράγονται,
• Η έλλειψη ενός εθνικού συστήματος συλλογής ληγμένων φαρμάκων από τα νοικοκυριά,
• Η έλλειψη συνειδητοποίησης για τις επιπτώσεων των ιατρικών αποβλήτων.

Εκκρηκτικά απόβλητα:

• Η έλλειψη προγράμματος για την επεξεργασία των εκκρητικών αποβλήτων.

Σχ. 1 Μηχανολογικός εξοπλισμός ενός συστήματος επεξεργασίας στερεών αποβλήτων

Λύσεις των κοινών προβλημάτων που αναφέρθηκαν παραπάνω:

• Η ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων με θέμα το περιβάλλον,
• Η επιλεκτική συλλογή αποβλήτων,
• Η ανάπτυξη ανακυκλώσιμων προϊόντων,
• Η ανάπτυξη ενός νέου προγράμματος για την επεξεργασία των αποβλήτων μέσω της μείωσης, ανακύκλωσης και επαναχρησιμοποίησης τους,
• Η ανάπτυξη σχεδίου για το διαχωρισμό των αποβλήτων στην πηγή,
• Η αύξηση των επιθεωρήσεων των μη ανακυκλωμένων προϊόντων,
• Το άνοιγμα νέων ΧΥΤΑ και μειώση του κόστος διάθεσης στη συνέχεια,
• Η διακοπή της ανθυγιεινής διάθεσης,
• Η απομάκρυνση των παράνομων χωματερών αποβλήτων,
• Τα τέλη για την αποθήκευση σύμμεικτων αστικών αποβλήτων,
• Η ανπτυξη σχεδίου για την επεξεργασία των επικίνδυνων οικιακών υλικών, μπαταριών, καθώς επίσης ιατρικών και εκκρηκτικών αποβλήτων και χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων,
• Η συλλογή δεδομένων και η δημιουργία μιας στρατηγικής για τη μείωση της ποσότητας των αποθηκευμένων αποβλήτων κατα τα επόμενα χρόνια,
• Η αύξηση της ανανεώσιμης ενέργειας από τα απόβλητα,
• Η ενσωμάτωση των διατάξεων για τη διάθεση των αποβλήτων με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.